Marie-Antoinette en de Diamanten Halskettingzaak: Het Schandaal dat de Monarchie Laten Wankelen

1785: Een Schandaal dat Versailles Schokte

In 1785 werd het Franse hof opgeschrikt door een van de meest sensationele schandalen van het Oude Regime: de Diamanten Halskettingzaak. Deze gedurfde bedrog, waarbij kardinaal de Rohan en de avonturierster Jeanne de la Motte betrokken waren, zou de naam van Marie-Antoinette onherstelbaar beschadigen en bijdragen aan de val van de monarchie.

Een Halsketting voor een Koningin

De halsketting in kwestie was een buitengewoon sieraad, gemaakt door de hofjuweliers Boehmer en Bassenge. Het bevatte 647 diamanten met een totaalgewicht van 2.800 karaat en was oorspronkelijk bedoeld voor Madame du Barry, de minnares van Lodewijk XV. Na de dood van de koning in 1774 bleven de juweliers zitten met dit onverkoopbare meesterwerk ter waarde van 1,6 miljoen livres - een astronomisch bedrag voor die tijd.

De Spelers in het Bedrog

Kardinaal de Rohan: Lid van een van de machtigste families van Frankrijk, de kardinaal droomde ervan om de gunst van Marie-Antoinette te herwinnen, die hem verachtte sinds zijn tijd als gezant in Wenen.

Jeanne de la Motte: Een avonturierster die beweerde af te stammen van de Valois, had toegang tot het hof en kende de zwakke plekken van de kardinaal.

Graaf de Cagliostro: Een beroemde bedrieger en alchemist, vriend van de kardinaal, die een rol speelde in het complot.

De Opzet van het Bedrog

Jeanne de la Motte overtuigde kardinaal de Rohan ervan dat Marie-Antoinette in het geheim de halsketting wilde kopen, maar dit niet openlijk kon doen vanwege de hoge prijs. De kardinaal, verblind door zijn verlangen om de gunst van de koningin te herwinnen, stemde ermee in als tussenpersoon op te treden.

Jeanne organiseerde zelfs een nachtelijke ontmoeting in de tuinen van Versailles tussen de kardinaal en een vrouw die zich voordeed als de koningin (in werkelijkheid een prostituee genaamd Nicole Leguay d'Oliva). Deze ontmoeting overtuigde de kardinaal volledig van de echtheid van het complot.

De Ontdekking van het Bedrog

In augustus 1785, toen de eerste betaling voor de halsketting verschuldigd was, ontdekten de juweliers dat ze waren bedrogen. De halsketting was uit elkaar gehaald en de diamanten waren in heel Europa verkocht. Het schandaal barstte los toen kardinaal de Rohan op 15 augustus 1785, op de dag van Maria-Hemelvaart, werd gearresteerd in de Spiegelzaal van Versailles, gekleed in zijn ceremoniële gewaden.

Het Proces en de Gevolgen

Het proces voor het Parlement van Parijs werd een sensatie. Marie-Antoinette, hoewel volledig onschuldig, werd door de publieke opinie veroordeeld. Het volk geloofde dat de koningin betrokken was bij het bedrog, wat haar naam als verkwistende en zedeloze vorstin versterkte.

Kardinaal de Rohan werd vrijgesproken door het Parlement, een vernedering voor de koninklijke familie. Jeanne de la Motte werd veroordeeld tot geseling, branding en levenslange opsluiting, maar wist te ontsnappen naar Londen waar ze haar memoires publiceerde waarin ze Marie-Antoinette beschuldigde.

De Rol van Lotharingen

Ironisch genoeg speelde Marie-Antoinettes Lotharingse afkomst een rol in de zaak. Kardinaal de Rohan had Marie-Antoinette beledigd tijdens zijn tijd als gezant in Wenen door negatief te rapporteren over haar moeder, Maria Theresia van Oostenrijk. Maar hij had ook de Lotharingse banden van de koningin onderschat - haar vader Frans van Lotharingen had haar een scherp politiek inzicht bijgebracht dat haar hielp het bedrog te doorzien, ook al kon ze haar naam niet redden.

De Weg naar de Omwenteling

De Diamanten Halskettingzaak was een keerpunt in de publieke kijk op Marie-Antoinette. Hoewel ze volledig onschuldig was, werd ze gezien als het teken van de verdorvenheid en verkwisting van het hof. Dit schandaal droeg bij aan het afbrokkelen van het respect voor de monarchie en versnelde de komst van de Franse Omwenteling.

Vier jaar later, in 1789, zou de Omwenteling uitbreken. De roep "l'Autrichienne" (de Oostenrijkse) zou Marie-Antoinette achtervolgen tot aan de guillotine in 1793.

📖 Meer weten over Marie-Antoinette?

Ontdek Marie Antoinette - Koningin van Frankrijk door J.-J.-E. Roy, een volledige levensbeschrijving van de laatste koningin van Frankrijk, inclusief gedetailleerde informatie over de Diamanten Halskettingzaak en haar tragische lot.

Beschikbaar in digitaal formaat (directe download) en papier (druk-op-bestelling met gratis verzending).